آشنايي با فرهنگ- آداب و رسوم- تاريخ و ......

روستاي قدس (سرحد) میامی

مقدمه :‌

*******دهكده ها در واقع نخستين طليعه هاي تمدن زندگاني اجتماعي در زمان هاي گذشته اند كه با توطن اجداد ما در مكان هاي ثابت زراعتي پديد آمده اند . قديمي ترين دهكده ي جهان در غرب ايران بين جارامو و سارابين كه از مناطق عمده باستان بود پا به عرصه ي وجود گذاشت و به همين دليل ايرانيان آن روزگار را مي توان پايه گذار اصلي ترين تمدن دهقاني در جهان ناميد*****.(( قاطور در گذر زمان – تاليف:غلامرضا طباطبايي- 1381))

ضمن تشكر از شما عزيزان كه  علاقه مند به شناخت بيشتر از روستاي قدس هستيد لازم مي دانم كه نكاتي را  خصوص پژوهش ذكر شده بيان دارم :

مطالب جمع آوري شده در اين خصوص بر اساس گفته هاي بزرگان وافراد مطلع  – شواهد موجود – مستندات و  دست نوشته هاي ارزشمند تاريخي – اطلاعات سازمان ها و ادارات و مراكز علمي و آموزشي  - منابع و كتب موجود در كتا بخانه ها و ...... تنظيم گرديده است. در كار گردآوري اين مجموعه همچنين از تنها منبع مكتوب در اين زمينه با نام (شناسنامه روستاي قدس _ تاليف آقاي رجبعلي قاسمي) كه در سال 1369  نگارش شده بود بهره فراوان برده ،كه جا دارد از ايشان نهايت قدرداني را داشته باشم.  همچنين از عزيزاني كه با قرار دادن اسناد مكتوب تاريخي اين جانب را ياري كردند از جمله آقاي عباس رجبي  تشكر مي نمايم.

كار نگارش اين تحقيق در سال1377  و به عنوان يك كار تحقيقاتي و بر اساس علاقه به آن توسط اينجانب حسين رجبي  انجام گرديد اما در طي اين سال ها مطالب بيشتري به اين مجموعه افزوده گرديد . بيشترين حجم كاري اينجانب در اين تحقيق همواره بررسي اسناد و مكتوبات تاريخي  بوده است و اطلاعات گران بهايي از بررسي مكتوبات تاريخي در اين خصوص بدست آوردم كه در جاي جاي اين تحقيق از آن استفاده شده است .شايان ذكر است كه دومين اثر تحقيقي  مربوط به اين روستا تهيه فيلمي با عنوان غار آهكي نارون است كه در سال 1382 تهيه گرديده است و در دسترس شما عزيزان قرار خواهد گرفت. ((شما دوستان مي توانيد در جهت  غناي پژوهش روستاي قدس هر گونه اطلاعات ارزشمند ،فيلم،عكس،ديدگاه شخصي و خلاصه هر آن چه كه در اين راه مي تواند به ما كمك نمايد را از طريق همين وبلاگ در قسمت ثبت نظرات و يا به ايميل نويسنده بفرستيد))

       باتشكر- رجبي

 
 

بخش اول

شناسايي كلي روستاي قدس
 

الف:شناسايي محيط جغرافيايي

1- هويت روستاي قدس:

    روستاي قدس يكي از روستاهاي بخش ميامي ،شهرستان شاهرود در استان سمنان مي باشد .مجموعا پنج روستاي(قدس- ارميان – جودانه- محمدآباد و كلاته اسد )را سرحد يا سرحدات مي گويند.

صدها سال پيش مهاجراني از قلعه هاي طالع زار ،كوگير و ارميان به همراه ساكنان بومي، با ساكن شدن در محل فعلي روستا ،بنيان اوليه اين روستا را پايه گذاري كردند.اين روستا در طول تاريخ خود داراي نام هاي متعددي بوده است كه بر اساس سير تاريخي اين اسامي به ترتيب عبارتند از :سرايين(سرائيل)- اسرائيل – اسلاميه- اسلام آباد_قدس ،به همراه نام عمومي آن سرحد.             

يكي از اسامي مورد توجه همواره نام اسرائيل بوده است و اين كه اين نام چگونه بر اين روستا نهاده شد.در اين خصوص نظريات مختلف است: مانند اشتباه ثبت احوال در نوشتن نام اين روستا به نام اسرائيل در شناسنامه ها و......

اما بررسي ها تاريخي با توجه به اسناد و مدارك  اثبات مي كند كه نام اسرائيل از گذشته هاي دور حتي دهها سال قبل از تاسيس ادارات ثبت احوال در كشور و رسمي شدن شناسنامه  همواره براي اين روستا به كار مي رفته است.

همان طور كه مي دانيم ادارات ثبت احوال براي اولين بار در ايران در فاصله سال هاي 1303 الي 1312 هجري شمسي شكل گرفت و در سال هاي 1315و1316 مردم روستاها و شهرها صاحب شناسنامه و نيز مشخصات به صورت قانوني شدند(تاريخ كامل ايران – دكتر عبدالله رازي –آبان 1347 انتشارات اقبال- ص683) ،مردم اين روستا نيز در همين زمان به تدريج صاحب شناسنامه شدند. و نام اين روستا هم در شناسنامه ها اسرائيل ثبت گرديده بود. بررسي و دقت در بعضي اسناد مكتوب تاريخي موجود در روستا حكايت از اين واقعيت است كه نام اسرائيل حتي دهها سال قبل از رسمي شدن شناسنامه مورد استفاده قرار مي گرفته ،نمونه بارز آن سندي است مربوط به سال 1290 هجري شمسي(1330 قمري) كه در اين سند ضمن اشاره به وضعبت املاك روستا ،و خريد و فروش و گردش آب و........ به طور صريح به نام روستاي اسرائيل اشاره كرده و حتي از فردي به نام محمد علي اسرائيلي نام برده شده است.

نظرياتي كه در مورد علت نام گذاري اين روستا به اسرائيل  وجود دارد به اين شرح مي باشد:

 

1- اين روستا در مسير راه سه ايل يا تلفيقي از سه ايل بوده است(ايل طالع زار ،ايل كوگير وايل ارميان)و اين سه ايل روستاي فعلي را بنيان نهادند. و در نتيجه آن را سه راه ايل يا سه ايل ناميدند و با گذشت زمان اين اسامي در زبان محاوره مردم به سرائيل ((كه تركيبي از نام هاي سه راه ايل و سه ايل بود)) و در نهايت اسرائيل تغيير نام يافت.البته بايد خاطر نشان ساخت كه در حال حاضر نام سرائبن كه شكل تغيير يافته سرائيل مي باشد رايج بوده وگاها مردم روستا و روستاهاي مجاور نام سرائين را به كار مي برند.

2- نظريه دوم كه  كمتر از نظريات قبلي مي شود به آن استناد كرد به اين موضوع اشاره دارد كه بنيان گذار اين روستا و از موسسين روستاي قدس فردي به نام اسرائيل بوده است كه بر همين مبنا نام اين فرد را براي اين روستا انتخاب كرده و در دوره هاي بعد اين روستا را به نام آن اسرائيل ناميده اند . در اين زمينه سندي وجود دارد كه در اين سند از نحوه خريد و فروش آب هاي كشاورزي و گردش آب سخن به ميان آمده است و جالب است كه در اين سند از فرد معروفي در اين روستا به نام محمد علي اسرائيلي كه در بالا بدان اشاره شد سخن به ميان آمده است.ضمن اين كه در اين سند تاريخي دقيقا نام قريه اسرائيل ذكر گرديده است.   (((شايان ذكر است كه نام گذاري اغلب روستاها بر همين اساس بوده است مثلا:محمد آباد،كه بنيان گذار اين روستا نامش محمد بوده است . حسين آباد.عباس آباد، علي آباد، ابراهيم آباد و...........))).

 ۳- نظريه سوم : علت نام گذاري.........

(((كلمه اسرائيل نامي است خاص به معناي بنده خدا ودر طول تاريخ ايران افراد مختلفي به اين نام بوده اند به طور مثال در دوره سلجوقيان بنيان گذار اين ساسله چند پسر داشت به نام هاي :موسي، ارسلان  ،ميكائيل، يونس و اسرائيل"". بر گرفته از تاريخ ايران- دكتر عبدالله رازي – انتشارات اقبال – چاپ چهارم- صفحه 195"")))

به هر حال  پس از پيروزي انقلاب اسلامي در 22 يهمن 1357 به رهبري امام خميني ره نام اين روستا همانند بعضي از اسامي شهر ها و روستاهاي ايران تغيير يافته و مردم اين روستا نام قدس را بر گزيدند.ضمنا تغییر نام این روستا مورد تصویب هیات وزیران در سال ۱۳۶۱ نیز قرار گرفت:

((‌تغییر نام روستای  اسرائیل از توابع بخش میامی شاهرود به  قدس
1361.05.13 - 32302 - 1361.05.19 - 431
&‌تقسیمات کشوری و وظائف استانداران و فرمانداران
&‌وزارت کشور
‌هیأت وزیران در جلسه مورخ 1361.5.13 بنا به پیشنهاد شماره 3232.53.4623 مورخ
1361.4.28 وزارت کشور و به استناد تبصره 2 از ماده 2 تقسیمات‌کشوری مصوب آبان ماه
1316 موافقت نمودند نام روستای اسرائیل از توابع بخش میامی شهرستان
شاهرود به ترتیب به نام ‌قدس تغییر یابد.‌      *میرحسین موسوی - نخست‌وزیر*                                              برگرفته از سایت:        http://rc.majlis.ir/fa/law/show/106535
 

 2-موقعيت جغرافيايي- حدود و وسعت:

روستاي قدس در قسمت شرق شهرستان شاهرود – از شمال به جاده ي اصلي شاهرود مشهد ،از جنوب به گوهستان هاي پراكنده مركزي ،از شرق به روستاي جودانه وشهر ميامي و از سمت غرب به روستاي ارميان و شهرستان شاهرود ختم مي شود . در قسمت جنوبي اين روستا كوهستان پراكنده اي وجود دارد به عرض تقريبي ده كيلومتر كه در ادامه به دشت پهناوري بر مي خوريم كه امتداد آن به كوير دامغان و طرود و بيارجمند ميرسد . در همين محدوده است كه گياه معروف و با ارزش ((وشخ )) مي رويد.

وسعت جغرافيايي اين روستا در حدود پانصد كيلومتر مربع مي باشد.

در كتاب تاريخ قومس در خصوص اين روستا چنين آمده است:

روستاي اسرائيل جزو بلوك سرحدات مركزي بخش ميامي – شهرستان شاهرود و در 18 كيلومتري جنوب غربي ميامي – شش كيلومتري جنوب راه شوسه شاهرود به سبزوار – كوهستاني ،معتدل ، تامين آب از قنات مهم آن – محصولات :غلات ،ميوه جات،- شغل زراعت ، گله داري و كرباس بافي((تاريخ قومس- تاليف عبدالرفيع حقيقت- انتشارات كومش- ارديبهشت 1370 – چاپخانه آذين صفحه 259))

همچنين در كتاب گيتا شناسي ايران چنين آمده است:

اسرائيل(esrail)از روستاهاي شهرستان شاهرود – استان سمنان در 100 درجه ي شرق شاهرود – فاصله تا شاهرود 5/43 كيلومتر – ارتفاع روستا از دريا 1400 متر – معتدل – خشك- كوهستاني كه در دامنه شمالي آن كوه شنجوان (سنجوان ) مي باشد.((گيتاشناسي ايران – تاليف : عباس جعفري –جلد سوم- دايره المعارف جغرافيايي ايران))

3-ناهمواري ها:

دو  ناهمواري متفاوت در محدوده جغرافيايي اين روستا قابل بررسي است :منطقه نسبتا هموار در شمال و جنوب اين روستا و ناحيه ي كوهستاني كه قله هاي مهم در اين محدوده و اطراف آن عبارتند از ::چندلك،قله قنات قله قنات ،قله باغ گو ،كوه سنجوان"sanjavan" يا شنجوان(2088متر)، كوه دزو،كوه ارميان(2242متر) و كوه ميامي يا كوه قبله (2692متر) ديده مي شود.((گيتا شناسي ايران- عباس جعفري صفحات 292 به بعد ))

در قسمت هاي غربي و جنوب اين روستا رود موقتي و سيلابي وجود دارد به نام شاهرود خانه .

اين رود در حوزه دشت كوير به طول 60 كيلومتركه ريزابه ي آن به كال شور مي باشد . ارتفاع سرچشمه آن 1700 متر- ارتفاع پرورشگاه آن 1000 متر – شيب متوسط 2/1 در صد – و مبدا سرچشمه آن از دامنه كوههاي شوشخ،دوچيله و ارميان مي باشد.ريزشگاه اين رود در 30 كيلومتري باختر روستاي حسين آباد در 74 كيلومتري شمال شرقي شاهرود قرار دارد. ((گيتا شناسي ايران- صفحات 292 الي 522))

4- اقليم آب و هوا:

روستا در منطقه بياباني و نيمه بياباني قرار داشته كه داراي تابستلن هاي گرم و خشك و زمستان هاي سرد. ميانگين بارش 150- 100 ميليمتر در سال بوده كه بيشترين ميزان بارش در ماههاي بهمن و فروردين مي باشد.

در زمستان نزولات جوب به صورت برف بوده و در فصل بهار گاه به صورت باران هاي شديد توام با سيلاب و تگرگ مي باشد و گاه باعث خسارات به محصولات و باغات مي شود.

به هرحال ، وابستگي به تنها منبع تامين كننده آب كشاورزي و آشاميدني يعني قنات و نيز نيز خشك شدن يا كاهش شديد آب خروجي اكثريت قنوات كه بر اثر كمبود بارندگي و نيز وجود دهها حلقه چاه عميق در حوزه جغرافيايي شهر ميامي به همراه كمبود بارندگي و خشكسالي هاي متعددباعث شده كه كشاورزي در اين روستا از دوام چنداني بر خوردار نبوده و اهالي آن نسبت به آينده كشاورزي خود اميد واري چنداني نداشته باشند.

بايد خاطر نشان ساخت مشكل كم آبي در بسياري از مناطق ايران وجود دارد و برنامه ريزي هاي اصولي و انجام اقدامات كارشناسي شده توسط مسئولين مربوطه مي تواند در كاهش مشكل ناشي از كم آبي مفيد و موثر واقع شود.

5- منابع آب:     

همان طور كه گفته شد آب مورد نياز جهت مصارف آشاميدني و كشاورزي اين روستا ار قنوات يا چشمه هاي موجود تامين مي شود ((بر اساس شواهد موجود اولين منبع تامين آب در گذشته چشمه بوده است،و صدها سال پيش اولين افرادي كه به اين منطقه آمدند ابتدا در اطراف تنهاچشمه موجود در اين مكان خانه ساختند.امروزه آثاري از اين چشمه در بين باغات روستا و در نزديكي قديمي ترين قبرستان ديده مي شود كه در حال حاضر خشك مي باشد)).

احداث قنات به عنوان اصلي ترين راه تامين آب ،همواره مورد توجه مردمان اين روستا در گذشته بوده است. ميدانيم كه ايرانيان مبتكر احداث قنات در جهان بوده اند و اين كار در زمان هخامنشيان به اوج خود رسيده بود.در منطقه كويري يزد يكي از طولاني ترين قنات هاي موجود در جهان قرار دارد كه عمق مادر چاه آن در حدود 300 متر  بوده وفاصله بين مادر چاه تا مظهر قنات در حدود 500 كيلومتر مي باشد .

تعداد قنوات احداث شده در محدوده اين روستا بالغ بر 30 رشته قنات مي باشد كه تعدادي از آن ها در حال حاضر بر اثر عواملي همچون خشكسالي هاي متعدد،عدم لايروبي و نيز احداث چاههاي عميق در پايين دست ،خشك و بدون آب مي باشند.

تعدادي از قنوات موجود در محدوده اين روستا به اين شرح مي باشند:

- قنات نرم پشته         - قنات بالا           - قنات سرگدار         - قنات كوگير بالا        - قنات كال سپيدار     - قنات پايين             - قنات سيد آباد     - قنات محمد آباد      - قنات محمد آباد        - قنات رحيم آباد                

- قنات امام(مخصوص مصارف خانگي)               - قنات كال گزي       - قنات طالع زار          - قنات سنجوان بالا                                               

- قنات سم اسب        - قنات چاه كال     - قنات اكبر آباد         - قنات سر آب         - قنات سر استخر

- قنات چشمه قوچي - قنات شير خان   - قنات سنجوان پايين - قنات كوگير پايين  - قنات زردآبيه* ((بر گرفته از: شناسنامه روستاي روستاي قدس- تاليف آقاي رجبعلي قاسمي – دانشكده علوم و فنون دريايي چالوس ))1369

قنات هاي ذكر شده داراي مالكيت هاي عمومي و خصوصي هستند كه امروزه پس از گذشت سال ها وتقسيم آب و زمين بين وارثان نوعي خرده مالكي شديد بوجود آمده و همين موضوع بر روند توليد و بازدهي تاثير نامطلوب گذاشته است .

 گردش آب در قنوات با هم يكسان نبوده به طور مثال قنات سر آب (داخل روستا )هر 13 روز گردش آب آن است و قنات زردآبيه هر 14 روز.

در گذشته چون استفاده از ساعت مرسوم نبود مالكان جهت تعيين نوبت آب از روش هاي جالبي بهره مي بردند:يكي از روش ها استفاده از سنگ آب بندان بود بدين نحو كه در تپه ي كنار قنات سر استخر سنگ بزرگي بود به نام سنگ آب بندان كه هنگام غروب آفتاب زماني كه سايه ي غروب به اين تپه مي رسيد زمان بستن استخر و تحوبل آب به مالك بعدي بود .

با توجه قرار گرفتن اين روستا در ناحيه ي آب و هوايي بياباني و نيمه بياباني مشكل كم آبي از مهم ترين دغدغه هاي اهالي آن بوده است. مشكل كم آبي هم در بخش كشاورزي و هم در بخش آشاميدني كاملا به چشم مي خورد.

 ذخيره سازي آب در سال هاي كم آبي و خشك سالي  در مكاني به نام استخر يكي از راه كار هاي مناسب جهت مقابله  با اين پديده ي مخرب بوده است.

آب اشاميدني اين روستا توسط رشته قناتي كه در اوائل پيروزي انقلاب احداث گرديد تامين مي شود . شايان ذكر است كه در سال 1366 هجري شمسي سيلابي مخرب و ويران گر در اين روستا به وقوع پيوست كه علاوه بر تخريب مزارع و باغات بالا دست ،موجب از بين رفتن سيستم آب آشاميدني گرديد كه تا مدت ها پي از آن آب مورد نياز جهت مصارف خانگي توسط يك دستگاه تانگر به صورت روزانه تامين مي گرديد كه پس از آن به همت دولت جمهوري اسلامي ايران منبع جديد آب با گنجايش 100 هزار ليتر به همراه لوله كشي جديد انجام گرديد .

جمعيت شناسي:

از آمار جمعيتي اين روستا به طور دقيق اطلاعاتي در گذشته وجود ندارد و تنها اكتفا مي كنم به آمار جمعيتي مركز آمار ايران آن هم از سال ۱۳۶۵ به بعد:

 

 - جمعيت روستاي قدس در طي سرشماري هاي سال هاي گذشته :
   

ماخذ :شناسنامه آبادیهای سالهای 1365-1370-1375و1385استان -سازمان برنامه وبودجه استان سمنان

  - جنس خاك(نوع و طبقه بندي خاك،فرسايش)

آب كافي ،هواي مساعد و خاك حاصل خيز از جمله عواملي هستند كه زندگي روستايي  به آن ها وابسته است.

از نظر طبقه بندي خاك ، جنس خاك كشاورزي اين منطقه بيشتر از شن و ماسه و نيز سنگلاخي بوده كه آن را مناسب جهت كشت درختاني همچون گردو نموده است. كمبود پوشش گياهي در طبيعت اين منطقه باعث شده است كه فرسايش خاك شديد باشد و اين موضوع بخصوص در زمان بارندگي هاي شديد بيشتر ديده مي شود . در اين راستا و با هدف جلوگيري از فرسايش شديد خاك توسط سيلاب ها طرح جلوگيري از فرسايش خاك دامنه ها ي شمال غربي ، در محدوده قنات چاه كال در سال هاي گذشته به اجرا در آمد و نيز سيل بند هايي در محدوده حوزه آبي شاهرودخانه(رود فصلي كه از ارتفاعات جنوبي روستاي ارميان به نام هاي: شوشخ- دوچيله وكوه ارميان سرچشمه گرفته و در زمان بارندگي هاي شديد از آن سيل جاري مي شود) احداث گرديده است كه مي تواند كمك بسيار موثري در جهت جلوگيري از فرسايش خاك باشد.

7- پوشش نباتي

پوشش گياهي اين منطقه همانند ديگر نواحي ايران كه داراي آب و هواي نيمه بياباني دارند پوشيده از استپ است.((استپ گياهان و بوته هاي خارداري است كه در نواحي بياباني ، با فاصله از هم مي رويند))

در خصوص پوشش گياهي مراتع اين منطقه مي توان از انواع گياهان و بوته زار ها نام برد مانند:ترخ ، قيچ ،جامدر ، دنگس، كنگر ،كاروان كش، كتيرا ، وشخ ، و ......... نام برد.

گياه وشخ يكي از گياهان معروف و با ارزش بوده كه در نزديكي روستاي قدس ( اغلب در قسمت جنوب ) مي رويد. اين گياه از نوعي بوته به نام وشخ  بدست مي آيد . وشخ گياهي است يك ساله  مقاوم در برابر خشكي و كم آبي ارتفاع اين بوته تا يك و نيم متر هم مي رسد زماني كه اين بوته به حداكثر رشد خود در خرداد ماه رسيد از ساقه آن نوعي ماده به بيرون تراوش مي كند ((( با نام محلي كزّي يا وشخ ))) كه اين ماده سفيد رنگ ، چسبناك، و بسيار تلخ مي باشد . ماده ي ارزشمند اين گياه توسط اهالي در فصل برداشت (اواخر بهار و اوايل تابستان) جمع آوري شده و سپس به خريداران آن فروخته مي شود ارزش اين ماده در سال هاي 1384-1383  به ازاي هر كيلو ده هزار تومان بوده است كه با توجه به وجود پديده اي به نام بيكاري در بسياري از روستا ها خود مي تواند به نوعي ايجاد اشتغال نمايد . لازم به ذكر است كه اين ماده در حال حاضر در ايران مصرفي ندارد و بيشتر به كشور هاي خارجي براي ساخت دارو – چسب و .......... صادر مي شود.

- زندگي جانوري:

 از جمله حيوانات و پرندگان  وحشي كه در طبيعت اطراف روستاي قدس زندگي مي كنند مي توان به : روباه- گرگ – شغال- پلنگ – يوز پلنگ – گوزن – خرگوش -  آهو – بز كوهي – ميش كوهي- كبك – تيهو- و ........... اشاره نمود. البته نسل بعضي از حيوانات نام برده به علت شكار بي رويه آن ها  منمقرض شده يا در حال انقراض مي باشد مانند پلنگ – يوز پلنگ- بز و ميش كوهي.

تاريخچه روستاي قدس:

گذشته ده بر اساس اسناد و مدارك:

در مورد گذشته اين روستا به علت فقدان اسناد و مدارك نمي توان در حال حاضر نظرات قطعي را ارائه داد و در حال حاضر تنها اثرات تاريخي به جه مانده از دوره هاي گذشته اين روستا ديوار قلعه اي است كه دور اين روستا را در بر گرفته بود و امروزه قسمت بسيار كمي از آن به جاي مانده است .  مورد ديگر وجود قبرستان هاي قديمي در اين روستاست كه دال بر اين موضوع است كه از گذشته ها ي دور در اين روستا مردماني زندگي مي كر دند ((( وجود اثار و بقاياي  چهار قبرستان به جاي مانده از قديم كه هر كدام به طور جداگانه مربوط به يك دوره تاريخي اين روستا مي باشند در اطراف اين روستا گواه اين ادعاست))) اين قبرستان ها در اين موقعيت ها قرار دارند:يكي در ميدان اصلي روستا ۲- مزار فعلي ۳- قبرستان سوم در بخش جنوبي روستا كه امروزه به صورت گودالي بزرگ ديده مي شود و مردم در گذشته از اين محل براي ساخت خانه هايشان خاك مي آوردند و به نام خاك كنان ناميده مي شود ۴- گورستان چهارم در شرق روستا ودر نزديكي جايي كه به نام سر چشمه معروف است و ظاهرا اين گورستان قديمي ترين بوده و به احتمال فراوان محل سكونت اوليه مردمان اين روستا در اطراف اين چشمه نيز بوده است

 گذشته ده بر اساس گفته هاي مردم:

بر طبق صحبت هاي بزرگان اين روستا ((((( از جمله مرحوم حاج علي اكبر رجبي و ديگر بزركان اين روستا  كه در حقيقت آن ها را  مي توان تنها ميراث به جاي مانده از دوره هاي گذشته  اين روستا ناميد و بيشترين استناد اين جانب در تدوين اين پژوهش به خصوص در قسمت تاريخ روستا ، اطلاعات اين عزيزان و گفته هاي آنان است )))))اساس و بنيان اين روستا توسط مهاجراني كه از قلعه هاي كوگير – طالع زار – و نيز مهاجراني از  قلعه هاي مجاور از جمله ارميان  به اين منطقه آمده بودند پايه گذاري شد . البته وجود آثار به جاي مانده از جمله قبرستان هاي قديمي نشان از اين موضوع دارند كه اقوام و طوايف بومي از صدها سال پيش از مهاجرت  طوايف نامبرده در اين روستا ساكن بوده اند كه مكان دقيق سكونت آنان در قسمت جنوبي روستا و متصل به باغات امروزي بوده است به طوري كه وجود دو قبرستان كاملا قديمي در بين باغات  و وسعت آن ها نشان از  قديمي بودن سكونت در اين روستا بوده است. به هر حال پس از ساكن شدن اقوام و طوايف در اين روستا و به جهت جلوگيري از حملات اشرار و مهاجمان به اين روستا ، دور آن را قلعه و حصار كشي نمودند كه امروزه بقاياي اين قلعه و ديوار در روستا ديده مي شود.

قلعه مذكور حدود 7 متر ارتفاع داشت و داراي 5 برج ديده باني به نام هاي : 1- برج حاج علي رجبي  2- برج حاج عابدين  3- برج كربلايي مندلي 4- برج رمضان رجبي 5- برج حاج عيسي قاسمس بود. علاوه بر برج ها قلعه مذكور داراي دو دروازه چوبي بزرگ يكي در قسمت جنوبي و ديگري در قسمت شرقي بود بود كه پس از پايان روز و يا در مواقع خطر توسط نگهبانان اين درب ها بسته مي شد . و اگر  خطر جدي بود  مردم به حالت آماده باش در مي امدند ضمنا مردمان اين قلعه جهت تهيه اضطراري آب يك تونل از اين قلعه تا سرچشمه آب در زير زمين حفر كرده بودند . شيوه جالب در گذشته اين بود كه اگر خطري در نزديكي روستا بود و يا روستاهاي هم جوار   مورد هجوم اشرار قرار گرفته بودند  جهت اعلام و در خواست كمك  آتش روشن نكرده و دود زيادي را بوجود مي اوردند و بدين صورت  روستاها و قلعه هاي اطراف از وجود دشمن مطلع شده و به ياري روستاي

  همجوار مورد هجوم قرار گرفته مي شتافتند(((  برگرفته با تغييراتي از پژوهش: شناسنامه روستاي قدس - تاليف رجبعلي قاسمي– صفحه 10)))

با تشکر از آقای حسین رجبی

برگرفته از وبلاگ : http://roostayeqods.blogfa.com/
نويسنده : حسين رجبي